IEC 60529 phân loại mức bảo vệ của enclosure đối với tiếp cận phần nguy hiểm, vật rắn và nước trong phạm vi tiêu chuẩn. IP của vỏ rỗng không tự động là IP của tủ đã lắp hoàn chỉnh; mọi lỗ cáp, cửa, gioăng và thiết bị gắn ngoài đều có thể ảnh hưởng.
Hai chữ số của IP nói điều gì?
IEC giải thích IP rating dùng để phân loại khả năng của enclosure chống sự xâm nhập của bụi/vật rắn và chất lỏng. Chữ số thứ nhất liên quan bảo vệ khỏi tiếp cận phần nguy hiểm và vật rắn; chữ số thứ hai liên quan nước. Chữ X có thể được dùng khi một đặc tính chưa được chỉ định trong cách ghi phù hợp.
Không nên đọc IP như một thang điểm chất lượng tổng hợp. IP cao hơn ở một chữ số không chứng minh khả năng chống ăn mòn, tia UV, va đập cơ khí, hồ quang nội bộ hoặc mọi điều kiện ngoài trời.
IP của enclosure khác IP của assembly hoàn thiện
Một enclosure rỗng có chứng nhận IP55 có thể mất mức bảo vệ sau khi khoan lỗ, lắp quạt, meter, push button hoặc cable gland không phù hợp. Cửa cong, gioăng đứt, bolt thiếu hoặc tấm đáy lắp sai cũng tạo đường xâm nhập.
Đánh giá cuối cùng phải xét tủ ở cấu hình sử dụng: cửa đóng và khóa theo thiết kế, gland plate hoàn thiện, lỗ dự phòng bịt đúng phụ kiện, ventilation filter đúng loại và cable entry đúng phương án. Không dùng keo tạm thời để thay thế kết cấu đã xác minh.
- Kiểm tra gioăng liên tục và không bị ép lệch
- Đúng cable gland, plug và đường kính cáp
- Không còn lỗ mở hoặc knock-out chưa bịt
- Fan/filter và thiết bị cửa có rating phù hợp
- Cửa, cover và gland plate được siết đủ phần cứng
IP không đồng nghĩa chống va đập hoặc phù hợp ngoài trời
Khả năng chống va đập thường được thể hiện bằng IK theo tiêu chuẩn liên quan, không phải chữ số IP. Khả năng dùng ngoài trời còn phụ thuộc vật liệu, lớp phủ, UV, nhiệt độ, ngưng tụ, mái che, thoát nước và môi trường ăn mòn. Vì vậy ghi IP65 không đủ để kết luận tủ phù hợp ven biển hoặc hóa chất.
Tương tự, IP không mô tả đầy đủ an toàn hồ quang điện. Với tủ MV hoặc assembly có yêu cầu IAC, phải kiểm tra tiêu chuẩn và phân loại riêng.
Checklist khi nghiệm thu IP
Trước tiên kiểm tra requirement của project và điều kiện lắp. Sau đó đối chiếu report/certificate với đúng model, kích thước và cấu hình. Nếu khách hàng witness thử nước hoặc bụi, procedure phải xác định trạng thái tủ, vị trí phun/thử, thời gian, tiêu chí và kiểm tra sau thử mà không chép tùy tiện từ tiêu chuẩn.
Không tự tuyên bố IP cao hơn bằng kiểm tra phun nước không chuẩn. Kết quả chỉ có giá trị trong phạm vi phương pháp, mẫu và cấu hình được đánh giá.
- Mã enclosure và certificate/report đúng
- Thiết bị gắn cửa không làm giảm rating
- Gland và plug có rating, lắp đúng hướng dẫn
- Không có nước hoặc bụi gây hại theo tiêu chí áp dụng
- Sau sửa chữa phải kiểm tra lại các điểm ảnh hưởng IP
GHI NHỚ TẠI HIỆN TRƯỜNG
- IP là phân loại bảo vệ enclosure, không phải điểm chất lượng tổng hợp.
- IP của vỏ rỗng có thể khác tủ đã gia công và lắp hoàn chỉnh.
- IP không thay thế IK, chống ăn mòn, outdoor rating hoặc IAC.
Câu hỏi thường gặp
IP65 có nghĩa tủ hoàn toàn chống nước không?
Không nên diễn giải là chống nước trong mọi điều kiện. Rating chỉ có ý nghĩa theo điều kiện thử và cấu hình được công bố; ngâm nước, tia nước mạnh hoặc lắp ngoài trời có yêu cầu riêng.
Khoan thêm một lỗ nhỏ có giữ nguyên IP không?
Chưa thể kết luận. Lỗ, phụ kiện bịt, gland và phương pháp lắp phải nằm trong cấu hình được đánh giá hoặc được nhà sản xuất xác nhận.
Nguồn kỹ thuật tham khảo
Tài liệu dưới đây là nguồn chính hãng hoặc trang tiêu chuẩn. Tiêu chuẩn đầy đủ có thể yêu cầu mua bản quyền.
Nội dung này dùng cho học tập và tham khảo chung. Khi thiết kế, vận hành hoặc thử nghiệm, phải ưu tiên bản vẽ được phê duyệt, hướng dẫn nhà sản xuất, tiêu chuẩn áp dụng và quy trình an toàn của đơn vị.